ابو القاسم سلطانى
169
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
Proteolitic با اثرى مشابه پپسين و پاپائين موسوم به بروملين Bromeline كه در نارسائى شيره معده موثر و نيز داراى اثر ضد التهاب مىباشد . خواص درمانى : از ميوه آناناس در موارد كمخونى ، كمبود مواد معدنى ، ضعف عمل معده در اثر نارسائى شيره معده ، مسموميتها ، آرتريت و نقرس ، سنگ كليه ، چاقى ، و به صورت غرغره در درد گلو و از دمكرده ميوه نارس و رنده شده در آب جوش در بيمارى قند استفاده مىشود . عصاره برگ اثر تببر و ضد كرم دارد . اين گياه و ميوه آن را به عربى عين الناس ، انناس ، اناناس ، در سوريه انانا ، عطر العطور ، زهر العطور و به پارسى آناناس مىنامند . ( 1 * ) - Aloe Code - 455 اصابع الصفر ، اصابع صفر Anastatica hierochuntica L گياهى است علفى ، بسيار كوچك ، يك ساله ، ساقهها از پائين منشعب و متعدد و فشرده و پوشيده از كركهاى ستارهاىشكل ، برگها پهن دراز و دندانهدار و كركدار ، گلها كوچك كنارى و محورى ، ميوه به صورت خرجينك مىباشد . ديوسكوريد از اين گياه نامى نبرده است 1 * . رازى ذيل اصابع صفر مىنويسد : بديغورس 2 * گويد آن در درمان جنون سودمند و تحليلبرنده مواد زائد است ( الحاوى ج 20 - 14 ) . ماننده دست مردم است و همچند دست مردم است و رنگش ميان سپيد و زرد است و سخت است و اندر طعمش اندكى حلاوت است و به سورنجان ماند . . . و اما پنج انگشت چيزى ديگر است و او را فقد 3 * خوانند به تازى . . . و علتهاى سرد را كه اندام عصبانى بود منفعت دارد و گرم و خشك است اندر درجه دوم و زهرها را سود كند و زخم هوام را " و آن را كه كودكش از شكم بشود منفعت دارد " 4 * ( ابنيه 37 ) . به پارسى انگشت زرد است و ارجانى گويد آن شبيه كف دست است و رنگ آن مايل به سپيدى است به دشوارى شكسته مىشود و طعم آن شيرين است ( تت عز ش 63 ) . مشابه آن در درمان جنون يك برابر و نيم هزارچشان و يك سوم وزن آن سعد است ( تت قانون عب 254 ) . غافقى گويد كه گياهشناسان آن را كف عايشه و كف مريم مىنامند برگ آن شبيه به برگ حضى الذئب 5 * ساقه آن نازك از پائين تا بالاى ساقه گلهاى ارغوانىرنگ وجود دارد ريشه 6 * آن به اندازه كف دست بچه شيرخواره و به شكل پنج انگشت پر از رطوبت و محل رويش آن زمينهاى ماسهاى نزديك درياست و نوعى از آن شبيه ناخن شير است رنگ آن زرد و آن گرم و لطيف و خاصيت تحليلبرندگى آن زياد است ( تت جامع مفردات 38 ) . اصابع الصفر 7 * . . . ديسقوريدوس گويد اعضاى عصبانى را مضر بود . . . و درد مفاصل و رعشه را 8 * ( اختيارات بديعى 34 ) . دود آن موش و وزغ را دور مىسازد . . . ( تذكره 48 ) .